Hubble telescope captures collision of two planets 25 light-years away for the first time | હબલ ટેલિસ્કોપે પહેલી વાર 25 પ્રકાશ-વર્ષ દૂર બે ગ્રહોની ટક્કરનો ફોટો પાડ્યો ||
બ્રહ્માંડીય ભ્રમ વિખેરાયું, હિંસક અથડામણનો પડદો ઊઘડ્યો
ખગોળશાસ્ત્રીઓએ જેને દૂરનો બાહ્યગ્રહ ધાર્યો હતો તે ખરેખર એક વિશાળ અથડામણનો ભંગાર હતો.
લગભગ બે દાયકાથી, પૃથ્વીથી 25 પ્રકાશ-વર્ષ દૂરનો એક રહસ્યમય પદાર્થ ખગોળશાસ્ત્રીઓ માટે પહેલી હતો. 2008માં પ્રથમવાર જોયાયેલા આ પદાર્થને ફોમલહૌટ બી નામ આપવામાં આવ્યું અને શરૂઆતમાં એક વિશાળ બાહ્યગ્રહની છબી તરીકે પ્રસિદ્ધિ મળી. પરંતુ નવા પુરાવાઓએ તે રહસ્ય ઉકેલી નાખ્યું છે, જે વધુ નાટકીય સત્ય ઉઘાડું કરે છે.
આજે પ્રકાશિત થયેલા એક નવા અભ્યાસમાં વિગતવાર જણાવ્યા મુજબ, ફોમલહૌટ બી એ ક્યારેય ગ્રહ નહોતો. બલકે, તે બે પ્લેનેટેસિમલ વચ્ચેની સીધી અથડામણનો પરિણામ છે — એવા ખડકાળ, પ્રાચીન પદાર્થો જે ગ્રહોના બિલ્ડિંગ બ્લોક છે. આ પ્રથમ વાર છે જ્યારે બીજા તારા-મંડળમાં આવી સ્પષ્ટ બ્રહ્માંડીય અથડામણ નિહાળવામાં આવી છે.
રહસ્યની શરૂઆત: એક "ગ્રહ" જે હતો જ નહીં
આ ગાથા પિસિસ ઓસ્ટ્રિનસ નક્ષત્રમાં શરૂ થાય છે. ખગોળશાસ્ત્રીઓએ યુવા તારા ફોમલહૌટની આસપાસના વિશાળ કાટમાળના ડિસ્કમાં એક તેજસ્વી ધબ્બો શોધી કાઢ્યો. આ ડિસ્ક, જાણીતા સૌથી મોટા ડિસ્કમાંની એક, તેને અભ્યાસનું ઉત્તમ લક્ષ્ય બનાવે છે.
"તે આપણે જાણીએ છીએ તે સૌથી મોટા કાટમાળના પટ્ટાઓમાંનો એક છે. તે તેને અભ્યાસ કરવા માટે સરળ બનાવે છે," જેસન વાંગ - નોર્થવેસ્ટર્ન યુનિવર્સિટીના ખગોળ ભૌતિકશાસ્ત્રી અને અભ્યાસના સહ-લેખક - એ સમજાવ્યું.
તો પણ, સંકેતો સામે આવ્યા કે ફોમલહૌટ બી અસામાન્ય હતો. આસપાસના ધૂળના વાદળોએ સૂચવ્યું કે તે કોઈ ઘન ગ્રહ નહીં, પરંતુ ફેલાતું ભંગાર મેઘ હોઈ શકે. વર્ષો સુધીના તૂટક અવલોકનોથી રહસ્ય ઊંડું થયું.
હબલની સત્ય ઉઘાડું કરતી નજર
કથાનો મોડ 2023માં ત્યારે આવ્યો જ્યારે વાંગની ટીમે હબલ સ્પેસ ટેલિસ્કોપની શક્તિશાળી લેન્સ ફોમલહૌટ બીના કોઓર્ડિનેટ્સ પર તાકી.
"અમે ધાર્યું કે તેજસ્વી સ્રોત ફોમલહૌટ બી હતો કારણ કે તે સિસ્ટમમાં જાણીતો સ્રોત છે. પરંતુ, અમારી નવી છબીઓની ભૂતકાળની છબીઓ સાથે કાળજીપૂર્વક સરખામણી કર્યા પછી, અમને સમજાયું કે તે એક જ સ્રોત ન હોઈ શકે," વાંગે કહ્યું. "તે બંને ઉત્તેજક હતું અને અમને માથું ખંજવાળવા માટે પ્રેરિત કર્યું."
— પોલ કલાસ, યુસી બર્કલેના ખગોળશાસ્ત્રી અને અભ્યાસના સહ-લેખક.
ફોમલહૌટ બી અદૃશ્ય થઈ ગયો હતો. તેની જગ્યાએ, હબલે થોડીક જુદી, નજીકની જગ્યાએ એક તેજસ્વી ધબ્બો ઓળખ્યો. આ નવો પદાર્થ, CS2, ભંગારનો એક તાજો વાદળ હતો. મૂળ પદાર્થ, જે હવે CS1 તરીકે વર્ગીકૃત થયો છે, તે પણ એક સમાન ફેલાતો ધૂળનો વાદળ હોવાનું સાબિત થયું.
અંતિમ ચિત્ર: બ્રહ્માંડીય હિંસાની ગાથા
હવે નિષ્કર્ષ આકર્ષક છે. 2008માં જે જોયું ગયું તે બે પ્લેનેટેસિમલ વચ્ચેની એક શાનદાર અથડામણનું પ્રારંભિક પરિણામ હતું. 2023ની છબીએ પછી એ જ અસ્થિર સિસ્ટમમાં બીજી, અલગ અથડામણના વિખરાયેલા અવશેષો કેદ કર્યા.
ફોમલહૌટ તંત્ર શાંતિથી ગ્રહો નથી બનાવતું — તે બ્રહ્માંડીય સ્તર પરનો એક વિનાશક ડેરી છે. આ દુર્લભ અવલોકન ખગોળશાસ્ત્રીઓને એ હિંસક પ્રક્રિયાઓની સામેની હરોળમાં બેસવાની તક આપે છે જેણે કદાચ અબજો વર્ષ પહેલાં આપણા પોતાના સૌર મંડળને આકાર આપ્યો હશે.
આ એક શક્તિશાળી યાદ અપાવનારી છે કે વિશાળ બ્રહ્માંડમાં, આપણે જે જોઈએ છીએ તે ઘણીવાર એક લાંબી, વિસ્ફોટક ફિલ્મનું એક જ, ક્ષણિક ફ્રેમ જ હોય છે.
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો